Voor architecten

Rol van de architect.

Een architect zal een rol hebben in het kwaliteitsborgingsproces, zowel in de voorbereiding als tijdens de uitvoering van de bouw. In de voorbereiding zal de architect zoals gebruikelijk tekeningen en berekeningen aanleveren en de coördinatie verrichten met adviseurs. Wanneer een opdrachtgever een architect de opdracht geeft om een bouwplan te realiseren zullen er een aantal stappen genomen worden in het gehele bouwproces. En welke opties daarbij komen kijken zullen we uitleggen.

  1. Initiatieffase (er zijn (ver)bouwplannen);
  2. De Omgevingsplan activiteit (OPA);
  3. Informeren van omwonenden (men kan tenslotte geen bezwaar maken op een bouwmelding);
  4. Voorbereidingsfase (opstellen borgingsplan);
  5. Melding bouwactiviteit;
  6. Uitvoeringsfase (kwaliteitsborging);
  7. Gereedmelding;
  8. Ingebruikname.
1. Initiatieffase (er zijn (ver)bouwplannen);

Het ligt aan de bouw(proces)kennis van de opdrachtgever in hoeverre de architect zijn rol als gemachtigde en begeleider van het bouwproces kan invullen. Als het bijvoorbeeld om een particuliere opdrachtgever gaat dan zal de kennis van het bouwproces eerder beperkt zijn van de opdrachtgever. De architect zal dan eerder gevraagd worden om een grotere leidende en coördinerende rol op zich te nemen. De keuze voor een kwaliteitsborger zal dan eerder in het proces gemaakt worden. Zeker als de kwaliteitsborger een rol kan spelen in de Omgevingsplanactiviteit. Denk dan aan controle en toetsing van de ruimtelijke voorschriften van de gemeente. Wij als kwaliteitsborger kunnen daarbij helpen en ondersteunen omdat we daar veel ervaring in hebben.
Formeel, volgens de wet, is de opdrachtgever ook rechtstreeks de opdrachtgever voor de kwaliteitsborger. Het is dan handig dat de opdrachtgever vroegtijdig een kwaliteitsborger kan aanstellen om dan ook de financiële consequenties inzichtelijk te krijgen. En daarnaast ook vroegtijdig afspraken te krijgen over wie, wat, wanneer gaat doen.
Is de opdrachtgever een professioneel (bijvoorbeeld aannemer of woningbouwcorporatie) dan zal er een afstemming komen met deze opdrachtgever welke kwaliteitsborger gevraagd zal worden. Dergelijke opdrachtgevers zullen vaak met een, voor hun, bekende kwaliteitsborger willen werken.
Is de opdrachtgever een ontwikkelaar dan zullen plannen vaak tot op een Definitief Ontwerpfase worden uitgewerkt waarna aannemers gevraagd worden om een prijsopgave te doen. De aannemers willen vaak met hun eigen kwaliteitsborgers werken omdat ze daar al vertrouwd mee zijn.

2. De Omgevingsplan activiteit (OPA);

Met de Omgevingswet wordt het bouwen van een bouwwerk gescheiden in een technisch en ruimtelijk deel. Een (verbouw)plan moet voor het ruimtelijk deel getoetst worden aan het Omgevingsplan. Doe de vergunningcheck op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Als een (ver)bouwplan binnen de vergunningsvrije voorwaarden van het Omgevingsplan past dan is er geen aanvraag vergunning Omgevingsplanactiviteit bouwen of een bouwmelding nodig. Dan wordt er als uitgangspunt ook niet getoetst door welstand. Maar er kunnen uitzonderingen zijn.
Is het geen vergunningsvrij bouwwerk dan is het vergunningplichtig. Dan moet er een vergunning omgevingsplanactiviteit bouwen aangevraagd worden.
Er wordt dan beoordeeld of;

  • De activiteit niet in strijd is met de regels in het omgevingsplan over bouwwerken;
  • Het bouwwerk niet in strijd is met redelijke eisen van welstand;
  • De activiteit betrekking heeft op een bodemgevoelig gebouw of een bodemgevoelige locatie.

Als er aan de voorschriften wordt voldaan dan mag een vergunning niet worden geweigerd.
De termijn van afhandeling voor een vergunning is 8 weken. Er is ook nog 6 weken bezwaartermijn.

Uitzonderingen op de vergunningplicht zijn;

  • Het bouwwerk valt onder gevolgklasse 1 en daardoor is de bouwactiviteit (bouw)meldingsplichtig;
  • Het gedeeltelijk vernieuwen of veranderen van een bouwwerk waarbij de draagconstructie en de indeling in brandcompartimenten, subbrandcompartimenten of beschermde subbrandcompartimenten niet wijzigen;
  • Het bouwwerk (een voorgeschreven lijst) wordt uitgezonderd van de vergunningplicht.

De (bouw)meldingsplichtige bouwactiviteit geldt dus voor het bouwen van een bouwwerk in gevolgklasse 1. Voor deze bouwwerken is dus een kwaliteitsborger nodig die zorgt er (samen met een aannemer als je die op dat moment al een hebt) voor dat er een risicobeoordeling en beheersmaatregelen in een borgingsplan wordt opgesteld die aangeeft dat je plannen aan alle eisen voldoen.

3. Informeren van omwonenden;

Overheden zoals gemeenten en waterschappen moeten bij plannen voor de omgeving omwonenden, bedrijven en organisaties betrekken. Bijvoorbeeld als zij een omgevingsvisie of waterschapsverordening maken. In de Omgevingswet staan hierover regels voor overheden. Bijvoorbeeld dat in de definitieve plannen moet staan welke omwonenden, bedrijven en organisaties om hulp of advies zijn gevraagd. En wat het resultaat daarvan is. Als er een plan is, is het niet verplicht om anderen hierbij te betrekken (participatie). Het mag wel. Een gemeenteraad kan wel besluiten dat bij bepaalde plannen participatie wel verplicht is.

4. Voorbereidingsfase (opstellen borgingsplan);

Dit is een nieuwe stap in het bouwproces. In de voorbereidingsfase tot aan de bouwmelding zal de kwaliteitsborger een volledigheidstoets doen en gaan toetsen aan het Besluit bouwen leefomgeving (Bbl) Houdt er rekening mee dat een kwaliteitsborger in deze engineeringsfase meer informatie wil hebben. Het gaat dan om bijvoorbeeld om de constructieberekeningen van de hoofddraagconstructie en verder uitgewerkte installatietekeningen en berekeningen. Dit is nodig om de onderlinge samenhang van de verschillende documenten te controleren en op elkaar af te stemmen. Het grote voordeel hiervan is wel dat er eerder in het proces meer uitgezocht moet worden waardoor en in de uitvoering minder vragen zijn en minder faalkosten zijn.
Het kan ook zijn dat de opdrachtgever bouwdelen als casco opgeleverd wil hebben. Maak daar goede afspraken over met de kwaliteitsborger hoe dit geborgd gaat worden.
In basis hoeft de kwaliteitsborger alleen maar te toetsen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (voorheen Bouwbesluit). Alles wat je extra toetst is het onderscheid dat je wilt maken ten opzichte van andere partijen. Het kan ook zijn dat de opdrachtgever, verzekeringsmaatschappij of een garantiefonds extra eisen stelt. Die kunnen natuurlijk ook worden meegenomen en worden vastgelegd.
De kwaliteitsborger zal met al deze informatie uiteindelijk een borgingsplan opstellen. Het borgingsplan bestaat uit minimaal een risicoanalyse met daaraan gekoppeld de beheersmaatregelen. Een borgingsplan wordt met behulp van 1 van de gecertificeerde instrumenten opgesteld.
Met een borgingsplan voor de bouwmelding zullen al heel veel risico’s theoretisch worden ondervangen en vast gelegd worden. Er zijn ook risico’s waarvoor in de uitvoering ook bewijslast wordt opgevraagd. Daar komen we hieronder op terug.

5. Melding bouwactiviteit;

Wanneer je wilt gaan starten met bouwen moet er uiterlijk 4 weken voor de start van de bouwwerkzaamheden een bouwmelding gedaan worden.
De bouwmelding moet formeel gedaan worden door de opdrachtgever. Als architect kun je als gemachtigde optreden en deze bouwmelding namens de opdrachtgever doen. Dit lijkt dus op het doen van een aanvraag omgevingsvergunning voor bouwen als gemachtigde. Voor een bouwmelding moet er een borgingsplan en de naam van de kwaliteitsborger worden ingediend.
Een bouwmelding moet minimaal 4 weken voor de start van de bouwwerkzaamheden worden ingediend. Het bevoegd gezag controleert alleen of er een gecertificeerd instrument is gebruikt en of de kwaliteitsborger is gecertificeerd.
De naam zegt het al; het is een (bouw)melding. Houdt er dus rekening mee dat omwonenden geen bezwaar meer kunnen maken op een bouwmelding.

6. Uitvoeringsfase (kwaliteitsborging);

Tijdens het bouwen zal de kwaliteitsborger en de aannemer  de werkzaamheden controleren en vast leggen met foto’s, documenten en rapportages. Deze informatie wordt toegevoegd aan het borgingsplan. En zo wordt alles vast gelegd en geborgd. Mochten er wijzigingen zijn, die van invloed op de voorschriften van het Bbl, dan worden die geregistreerd en vastgelegd. Wijzigingen moeten ook direct en schriftelijke gemeld worden bij de opdrachtgever.
Mocht tijdens de uitvoering de aannemer in gebreke blijven dan kan het gebeuren dat de kwaliteitsborger dit meld bij het bevoegd gezag en dat het bevoegd gezag handhavend gaat optreden. Het kan zelfs zo ver komen dat een kwaliteitsborger het werk terug geeft en geen verklaring gaat afgeven.

7. Gereedmelding;

Als een aannemer klaar is met zijn werkzaamheden zal hij het werk willen opleveren. De kwaliteitsborger zal uiterlijk 2 weken voor de oplevering een gereedmelding moeten doen bij het bevoegd gezag. De gereedmelding gaat samen met de verklaring dat de kwaliteitsborger een gerechtvaardigd vertrouwen heeft dat de werkzaamheden akkoord zijn en volgens het borgingsplan (= toetsing aan het Bbl) zijn uitgevoerd.
Voor een aannemer is het van belang dat alle benodigde informatie, ook de inregelrapporten voor mechanische ventilatie, op tijd worden aangeleverd.
Voor een architect is het van belang dat op tijd alle revisiestukken met de laatste aanpassingen op tijd worden aangeleverd.
Bij de gereedmelding moet de kwaliteitsborger ook het dossier bevoegd gezag aanleveren.
Het bevoegd gezag controleert uiteindelijk of er een verklaring bij de gereedmelding zit en of het dossier bevoegd gezag compleet is. Inhoudelijk wordt er niet gecontroleerd.
Als een gereedmelding niet op tijd wordt gedaan dan mag de aannemer wel opleveren maar het gebouw mag  (nog) niet in gebruik worden genomen.

8. Ingebruikname;

Officieel mag een bouwwerk pas in gebruik genomen worden als er toestemming is van het bevoegd gezag. Wanneer alle documenten zijn aangeleverd mag het bouwwerk twee weken later in gebruik genomen worden. Bij een verbouwing geldt dit alleen voor het gedeelte dat verbouwd is, bijvoorbeeld de aanbouw of opbouw. Als de informatie die is aangeleverd bij het bevoegd gezag niet compleet is, zal het bevoegd gezag hierover informeren.

Overige vragen;
  1. Wat te doen als de Omgevingsplan activiteit (OPA) niet in het bestemmingsplan past?
    Antw.: Dan zal er een bestemmingsplanwijziging, een zogenaamde Buitenplanse omgevingsplan activiteit (BOPA), aangevraagd moeten worden. De behandelingstermijn hiervan is ook 8 weken. Dit kan dus aanzienlijk in tijd schelen.
  2. Wat te doen bij casco (deel)opleveringen?
    Antw.: Maak afspraken met de kwaliteitsborger hoe dit op te lossen. Immers, de kwaliteitsborger kan geen volledige verklaring afgeven. Er zijn verschillende mogelijkheden;
    A. De kwaliteitsborger geeft een (deel)verklaring af en vraagt het bevoegd gezag om handhavend op te treden;
    B. Het kan zijn dat de opdrachtgever een eigen kwaliteitsborger nog in de arm wil nemen;
    C. Het kan zijn dat de kwaliteitsborger de opdrachtgever kan instrueren welke informatie er nog aangeleverd moet worden.
    Zo lang er geen complete gereedmelding is dan is het mogelijk dat het bevoegd gezag ook geen toestemming geeft voor in gebruik name.
  3. Wat te doen als de opdrachtgever de coördinatie wil doen tussen (hoofd)aannemer en onderaannemers? Bijvoorbeeld voor het bouwkundige deel en het installatiedeel, dus met 2 verschillende partijen wil werken?
    Antw.: Maak goede afspraken met de kwaliteitsborger(s). Als de opdrachtgever het volledige werk onderbrengt bij 1 kwaliteitsborger dan zal het geen probleem zijn. Worden er 2 kwaliteitsborgers uitgenodigd dan zullen er duidelijke afspraken gemaakt moeten worden wie wat doet en duidelijke grenzen van werkzaamheden aangegeven moeten worden. Het is nog wel de vraag of de kwaliteitsborgers onderling zo willen werken.
    Zo lang bij 2 kwaliteitsborgers beide gereedmeldingen niet zijn ingediend zal het bouwwerk ook niet in gebruik genomen mogen worden.
Menu